Praat je vlot? Dan lijk je competent. Ook als je het mis hebt.
Onderzoek toont aan dat interviewers vooral reageren op hoe vlot je praat, niet op wat je zegt. Waarom de vloeiendheidsheuristiek je interviewscore vervalst en wat dat betekent voor eerlijk aanwerven.
Twee kandidaten geven exact hetzelfde antwoord. De een aarzelt, zegt af en toe “euhm” en denkt even na. De ander praat vloeiend, met veel stembuiging en zonder haperen.
Raad wie een hogere score krijgt. Niet de kandidaat met het beste antwoord. De kandidaat die het best klinkt.
De vloeiendheidsheuristiek
Onze hersenen verwarren makkelijk verwerkbare informatie met betrouwbare informatie. Dat heet de vloeiendheidsheuristiek: iemand die vlot en zelfverzekerd spreekt, klinkt competent, ongeacht wat er precies gezegd wordt.
Onderzoekers DeGroot en Motowidlo (Journal of Applied Psychology, 1999) toonden aan dat interviewers hun oordeel over kandidaten mede baseren op vocale signalen zoals toonhoogte-variatie en spreeksnelheid, los van de inhoud van het antwoord. Een studie uit 2023 (Personality and Individual Differences) bevestigt dit: stem- en visuele signalen beïnvloeden hoe consciëntieus en open een kandidaat overkomt, en dat beeld stuurt mee de aanwervingsbeslissing.
Wat interviewers eigenlijk belonen
- Stembuiging (toonhoogte-variatie): klinkt boeiend en zelfverzekerd, ongeacht wat er gezegd wordt.
- Vloeiendheid, weinig stopwoorden: wordt gelezen als “ik weet waar ik het over heb”, ook bij een zwak antwoord.
- Spreektempo net iets sneller dan gemiddeld: wekt de indruk van scherpte en paraatheid.
- Zelfverzekerde intonatie aan het einde van een zin: vermindert twijfel bij de interviewer, zelfs bij een onzeker antwoord.
Het probleem
Dit correleert nauwelijks met effectieve prestaties op de werkvloer. Introverte kandidaten, mensen die niet in hun moedertaal spreken, of mensen die zenuwachtig zijn tijdens een gesprek maar uitstekend zijn in hun werk, scoren structureel lager. Niet omdat ze slechter zijn. Omdat ze minder vloeiend overkomen.
Assess4me observeert gedrag in games, niet welbespraaktheid in een gesprek. Je ziet hoe iemand een probleem aanpakt onder druk, niet hoe glad diegene erover kan praten achteraf. Dat is een eerlijkere voorspeller van hoe iemand werkelijk presteert.
Wie het beste praat, wint het interview. Wie het beste doet, wint bij Assess4me.